Eitaa-Logo-1030x10302

رویکرد نوین تهیۀ برنامۀ جامع شهر

از زمـان تصویـب آخریـن طـرح جامـع اصفهـان در سـال ۱۳۶۷ نزدیـک بـه سـه دهـه می‌گذشـت و مشـکالت فـراوان، ضـرورت تهیه برنامـه جدیـد بـرای شـهر را نمایـان می‌کـرد. خوشـبختانه در بهـار ۱۳۹۷ طی تفاهم‌نامـه‌ای که میان وزارت راه و شهرسـازی، اداره کل راه و شهرسـازی اسـتان اصفهـان، شـورای شـهر و شـهرداری اصفهـان منعقـد شـد، شـرایطی پیـش آمـد تـا برنامه جدیـدی برای اصفهـان تهیـه شـود و ایـن شـهر بـه محلـی بـرای پیاده‌سـازی شـیوهای نویـن در تهیـه برنامه‌هـای شـهری در ایـران بـدل شـود. حصـول ایـن توافـق از یـک سـو، مرهـون عـزم جـدی وزارتخانـه و همراهـی اداره کل بـرای تغییـر رویکـرد و از سـوی دیگـر، نتیجـۀ آمادگی شـورای شـهر و شـهرداری اصفهان برای گام‌نهادن در این مسـیر دشـوار و مهم بود. پس عقد تفاهم‌نامه و در خردادماه همـان سـال، بـر اسـاس مصوبـۀ شـورای عالـی شهرسـازی و معمـاری ایـران، اصفهـان رسـما به‌عنـوان یکـی از شـهرهای پایلـوت رویکـرد نویـن انتخـاب شـد. در مهرمـاه ۱۳۹۷ مراسـم اعلان عمومـی شـروع فراینـد تهیـه برنامـۀ جامـع شـهر برگـزار و تدویـن ایـن برنامـه بـا شـعار «یـک شـهر گفت‌وگـو» رسـما آغـاز شـد. بـا گذشـت دو سـال، در پایـان تابسـتان ۱۳۹۹ گـزارش نهایـی تشـخیص و دسـتورکار مقدماتـی کـه چشـم‌انداز شـهر را در برداشـت، تولیـد و در شـورای راهبـری برنامـه تأییـد شـد؛ اما بررسـی آن در گروه‌کاری و کارگـروه مربـوط در شـورای برنامه‌ریـزی اسـتان تـا پایـان سـال بـه طـول انجامیـد. تـا اواسـط بهـار سـال۱۴۰۲ فراینـد تدویـن برنامـه متوقـف بـود. در ایـن زمان، مجـددا فراخوان انتخاب مشـاور انجـام و در ابتدای پاییـز همـان سـال، بازنگـری مطالعـات مرحلـه اول و تدویـن مرحلـه دوم برنامـه توسـط مشـاور جدیـد بـر مبنـای پیوسـت مصوبـه سـال ۱۴۰۰ شـورایعالی شهرسـازی و معمـاری بـا عنـوان «چارچـوب، راهنما و شـرح خدمـات تهیه طرح‌های جامع شـهری با نگرش و روش نویـن»، آغـاز شـد.

به منظور معرفی نگرش و روش نوین تهیه برنامه جامع توسعه شهر، در زیر دو سند ارائه شده است.
اولی، در همایش روایت جامع شهر در موزه اصفهان (کارخانه ریسباف) در خردادماه 1403 در حضور مدیران شهری اصفهان ارائه شد.
دومی چارچوب، راهنما و شرح خدمات تهیه طرح‌های جامع شهری با نگرش و روش نوین (پیوست مصوبه مورخ 1400/05/04 شورایعالی شهرسازی و معماری ایران) است که از صفحه 36 فایل بارگذاری‌شده شروع می‌شود.

شرح خدمات پیش رو، توسط مشاور برنامه تهیه و ضمیمه قرارداد برنامه شده است. اما به استناد شرایط خصوصی پیمان و تحت نظارت کارگروه روش‌شناسی شورای راهبری برنامه، شرح خدمات به طور مداوم اصلاح شده است.

پیوست 3 قرارداد: شرح خدمات  مرحله اول طرح

1) برنامه‌ریزی برای برنامه‌ریزی راهبردی (تعیین چارچوب کلان برنامه‌ریزی)

1-1) بیان مسأله و ضرورت برنامه‌ریزی

1-2) جایگاه مشاور در برنامه‌ریزی و نحوه انجام مطالعات

1-3) طراحی نظام مشارکت و مدیریت تعارض ذینفعان (مهندسی خواسته‌ها)

1-3-1) شناخت و دسته‌بندی ذینفعان

1-3-2) نحوه مشارکت ذینفعان

1-3-3) روش جمع‌بندی نظرات ذینفعان

1-4) روش مدیریت و نظام مستندسازی و گزارش‌دهی پروژه

1-5) طراحی نظام کنترل و پایش هوشمند برنامه در فرایند تهیه تا تصویب نهایی در مراجع ذیصلاح

2) بررسی و تحلیل اسناد، احکام قانونی و طرح‌های مصوب مرتبط

2-1) بررسی و تحلیل اسناد و طرح‌های فرادست و موازی مصوب تعهدآور (بین‌المللی، ملی، منطقه‌ای، ناحیه‌ای و شهری) مرتبط با شهر

2-1-1) بررسی چشم‌انداز، نقش و مأموریت‌ها، اهداف و راهبردهای اسناد در موضوعات مختلف

2-1-2) بررسی روند تغییرات پیشین، جاری و آینده مؤلفه‌های اصلی توسعه شهر

2-1-3) استخراج احکام لازم‌الاجرا در موضوعات مختلف و پیامدهای آن

2-2) شناسایی، بررسی و تحلیل قوانین، مقررات و آیین‌نامه‌های مصوب مرتبط با شهر

2-3) بررسی، آسیب‌شناسی و تحلیل طرح/طرح‌های قبلی و موجود شهر و میزان تحقق آن‌ها

2-4) تدوین چشم‌انداز و مأموریت‌های مقدماتی توسعه شهر بر مبنای اسناد، احکام قانونی و طرح‌های مصوب مرتبط

3) تهیه گزارش تشخیص (روندها، مسائل و ظرفیت‌ها)

3-1) بررسی، تشخیص و تحلیل وضعیت موجود و روندهای حاکم در سطح شهر- منطقه و آثار متقابل آن‌ها

3-1-1) تدقیق حدود جغرافیایی شهر- منطقه بر اساس عوامل مؤثر

3-1-2) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های نظام طبیعی، جغرافیایی و محیط‌زیست به ویژه در زمینه‌های فرونشست زمین، آلودگی هوا ناشی از آلاینده‌های گازی و ریزگردها، موضوع زاینده‌رود و تأمین پایدار منابع آب

3-1-3) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های نظام اسکان و مسکن

3-1-4) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های نظام اجتماعی، جمعیت شناختی و مهاجرتی

3-1-5) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های نظام اقتصاد و فعالیت‌های اقتصادی (نهاده‌ها: شامل سرمایه، نیروی کار، فناوری و بخش‌های اقتصادی مؤثر شامل کشاورزی، صنعت و خدمات)

3-1-6) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های نظام زیرساخت و حمل‌ونقل

3-1-7) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های نظام فضایی- کالبدی

3-1-8) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های نظام مدیریتی، اجرایی و مالی (دستگاه‌های اجرایی، شرکت‌های مشاور تخصصی، شرکت‌های پیمانکاری، بودجه شهرداری، پروژه‌های عمرانی بزرگ بخش عمومی، بانک‌ها و مؤسسات مالی، بیمه‌ها)

3-1-9) جمع‌بندی و تحلیل یکپارچه مطالعات

3-2) بررسی، تشخیص و تحلیل یکپارچه وضعیت موجود و روندها در سطح شهر

3-2-1) نظام طبیعی، جغرافیا و محیط‌زیست (با تأکید بر مخاطرات، بحران‌های طبیعی و انسان‌ساخت و ظرفیت‌های مدیریت و مقابله با انواع بحران‌ها)

3-2-1-1) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های تاب‌آوری طبیعی و انسان‌ساخت

3-2-1-2) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های تاب‌آوری زیست‌محیطی مشتمل بر منابع آب، خاک و هوا

3-2-2) نظام اسکان، مسکن، خدمات اجتماعی و شهری پشتیبان زیست شهری

3-2-2-1) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های تاریخی (میراث تاریخی ملموس و ناملموس، هویت‌های محله‌ای و شهری)

3-2-2-2) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های الگوهای مسکن و سکونت گروه‌ها و طبقات اجتماعی

3-2-2-3) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های خدمات پشتیبان اسکان و سکونت (با تأکید بر عدالت فضایی)

3-2-3) نظام اجتماعی، جمعیت‌شناسی و مهاجرتی

3-2-3-1) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های جمعیتی (با تأکید بر جمعیت روز و شب) و مهاجرتی (با تأکید بر مهاجران درون استانی، مهاجران افغانستانی، حاشیه‌نشینی)

3-2-3-2) نحوه توزیع، جابه‌جایی و استقرار جمعیت و گروه‌های اجتماعی در دوره‌های گذشته و حال

3-2-3-3) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های اجتماعی- فرهنگی (با تأکید بر تغییرات سبک زندگی، وضعیت سرمایه اجتماعی و وضعیت حقوق و تکالیف شهروندی)

3-2-4) نظام اقتصاد شهری (کلان و خرد) و فعالیت‌های اقتصادی

3-2-4-1) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های اقتصادی کلان و تحولات نقش اقتصادی شهر (نیروی کار (شاغل، فعال/ زن، مرد )، سرمایه، فناوری، بیکاری، درآمد هزینه خانوار)

3-2-4-2) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های اقتصاد خرد (بنگاه‌های بزرگ اقتصادی مؤثر، اصناف و واحدهای صنفی، کارگاه‌های صنعتی، بازارهای خاص)

3-2-4-3) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های اقتصاد ساختمان و مسکن (هزینه‌های بخش ساختمان و مسکن، قیمت مسکن، قیمت زمین، عرضه مسکن، تقاضای مسکن)

3-2-4-4) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های اقتصاد صنعتی، بازرگانی و کشاورزی و خدمات (صنایع به تفکیک، خدمات با ارزش افزوده بالا، اقتصاد هنر، اقتصاد صنایع دستی، اقتصاد آموزش)

3-2-4-5) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های وضعیت رشد و استقرار کسب و کارهای نوپا (شرکت‌های فناور و نوآور، مراکز رشد و شتاب‌دهنده‌های کسب و کار، اقتصاد دانش‌بنیان)

3-2-4-6) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های وضعیت فقر و نابرابری شهری (دسترسی به خدمات، درآمد و هزینه خانوار، افراد تحت پوشش نهادهای حمایتی)

3-2-5) نظام گردشگری

3-2-5-1) جاذبه‌های گردشگری

  • جاذبه‌های تاریخی، طبیعی، انسان‌ساخت
  • رویدادها

3-2-5-2) وضعیت گردشگری

  • تعداد گردشگران به تفکیک (داخلی/ خارجی)
  • مدت اقامت
  • هزینه گردشگران

3-2-5-3) ظرفیت‌های گردشگری

  • کمیت مراکز اقامتی و پذیرایی
  • کیفیت مراکز اقامتی و پذیرایی
  • آژانس‌های گردشگری
  • سرمایه‌گذاری بخش گردشگری
  • اشتغال بخش گردشگری

3-2-6) بازار زمین، مستغلات و مسکن

3-2-6-1) زمین

  • عرضه زمین
  • تفکیک و تجمیع پلاک‌ها
  • تغییر کاربری‌ها
  • قیمت زمین

3-2-6-2) مسکن

  • عرضه مسکن
  • تقاضای مسکن
  • قیمت مسکن

3-2-6-3) سایر واحدها

  • واحدهای تجاری
  • واحدهای اداری

3-2-7) نظام زیرساخت‌ها و حمل‌ونقل

3-2-7-1) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های تأسیسات و تجهیزات شهری

3-2-7-2) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های حمل‌ونقل و ارتباطات

  • وضعیت شبکه معابر (الگو، سلسله مراتب، نقش و عملکرد، وضعیت پوشش دسترسی و جهت حرکت، تقاطع) و آمدوشد در شهر (سواره، پیاده)
  • وضعیت حمل‌ونقل عمومی (اتوبوس، مترو، تاکسی و سایر گونه‌های حمل‌ونقل عمومی)
  • وضعیت پایانه‌ها و پارکینگ‌ها (اتوبوس‌رانی، تاکسی‌رانی، راه‌آهن، فرودگاه و …)
  • میزان یکپارچگی شبکه حمل‌ونقل با تأکید بر توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی (TOD)
  • بررسی تأثیرات متقابل کاربری زمین و حمل‌ونقل

3-2-7-3) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات و نظام‌های نوآوری شهری

  • میزان پوشش دسترسی به انواع خدمات فناوری‌های نوین
  • وضعیت هوشمندسازی شهری
  • الگوهای فضایی استقرار نظام‌های نوآوری و خلاقیت

3-2-8) نظام اسکان و سکونتگاه غیررسمی

3-2-8-1) شناسایی و تحلیل شکل‌گیری و تحول محدوده‌های هدف بازآفرینی شهری

3-2-8-2) گونه شناسی بافته‌ای دچار مخاطره، فرسودگی کالبدی و ناکارآمدی اجتماعی و اقتصادی

3-2-9) نظام فضایی – کالبدی

3-2-9-1) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های کالبدی

  • وضع بناها و محوطه‌های تاریخی
  • روند توسعه شهر در ادوار مختلف
  • تقسیمات کالبدی شهر در سطح مناطق و محلات (عرفی و قانونی)
  • نحوه استفاده از اراضی شهر بر حسب کارکرد و سطوح مختلف شهر با تأکید بر اصل عدالت دسترسی به خدمات
  • وضعیت مالکیت املاک و اراضی
  • وضعیت پایداری ساختمان‌ها
  • تشخیص و طبقه‌بندی بافت های مختلف شهری بر حسب ضرورت‌ها و شیوه‌های مداخله (تاریخی، فرهنگی، بازآفرینی و نظایر آن)
  • سازمان فضایی شهر (کانون‌ها، محورها، پهنه‌ها)

3-2-9-2) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های کیفیت محیطی و کالبدی شهر و فضاهای شهری

  • تراکم خالص و ناخالص ساختمانی و مسکونی
  • ریخت‌شناسی شهر
  • سیما و منظر شهری
  • کیفیت محیط و فضاهای شهری با تأکید بر اصل همه‌شمولی (زنان، کودکان، سالمندان، کم‌توانان و …)

3-2-9-3) تشخیص و تحلیل مسائل و الزامات پدافند غیرعامل

  • شناسایی و نحوه پراکنش مراکز حیاتی، حساس و مهم در سطح شهر
  • سنجش میزان آسیب‌پذیری ساختار کالبدی- فضایی شهر (همچواری کاربری‌ها، دسترسی، تأسیسات و تجهیزات)

3-2-10) نظام مدیریتی، اجرایی و مالی

3-2-10-1) تشخیص و تحلیل نقش ذینفعان کلیدی در توسعه شهر و روش‌های ملاک نهادهای مدیریت شهری برای مشارکت در فرایند تهبه طرح جامع شهر (دستگاه‌های اجرایی با نقش مستقیم، دستگاه‌های اجرایی با نقش غیرمستقیم، سرمایه‌گذاران، نخبگان و سرآمدان، سازمان‌های مردم‌نهاد، کنشگران اجتماعی، تشکل‌ها، انجمن‌ها اتحادیه‌ها و …)

3-2-10-2) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های مدیریت مالی

  • میزان اعتبارات ملی و استانی و تعیین سهم شهر در حوزه‌های مختلف
  • وضعیت بودجه شهرداری و سایر سازمان‌های مرتبط توسعه شهری
  • امکانات تأمین مالی و اعتباری جدید برای رفع کمبودها و نیازهای عمرانی شهر
  • ظرفیت‌های اقتصادی و نحوه جذب و شراکت سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی در امور شهری

3-2-10-3) تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های نظام اداری- اجرایی توسعه شهری

  • امکانات تشکیلاتی، اداری و فنی شهرداری و سایر نهادهای مرتبط توسعه شهری
  • امکانات و مشکلات جذب، آموزش و سازمان‌دهی نیروی انسانی متخصص در زمینه برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های عمرانی
  • وضعیت و گرایش‌های حاکم بر شورا، شهرداری و سایر نهادهای مرتبط دولتی، عمومی، خصوصی و مردمی
  • زمینه تعارض و همکاری بین شورا، شهرداری و سایر نهادهای مرتبط دولتی، عمومی، خصوصی و مردمی

3-2-11) جمع‌بندی و تحلیل یکپارچه ریشه‌ها و پیامدهای وضعیت و روندهای تحولات فضایی شهر با تأکید بر تفکر راهبردی

3-2-11-1) تدوین، طبقه‌بندی، تحلیل و اولویت‌بندی موضوعی و موضعی مسائل کمبودها و محدودیت‌ها از دیدگاه اسناد و ذینفعان کلیدی شهر (بیانیه مسائل)

3-2-11-2) تدوین، طبقه‌بندی، تحلیل و اولویت‌بندی موضوعی و موضعی ظرفیت‌ها و فرصت‌های توسعه شهر از دیدگاه اسناد و ذینفعان کلیدی شهر (بیانیه فرصت‌ها و ظرفیت‌ها)

3-2-11-3) تدوین، طبقه‌بندی تحلیل و اولویت‌بندی موضوعی و موضعی دارایی‌ها و داشته‌های شهر برای حل مسائل و استفاده از ظرفیت‌ها (بیانیه داشته‌ها)

3-2-11-4) سنجش و تحلیل یکپارچه انعکاس فضایی مسائل، فرصت‌ها و ظرفیت‌های شهر

4) تدوین دستور کار

4-1) تدوین خواسته‌ها و مأموریت‌های شهر

4-1-1) تدوین و تلفیق خواسته‌های ذینفعان کلیدی از آینده شهر

4-1-2) تدوین و تلفیق احکام مستخرج از طرح‌های فرادست برای آینده شهر

4-1-3) تدوین و تلفیق نتایج مستخرج از مطالعات تشخیص و تحلیل برای آینده شهر

4-1-4) تشخیص، تعیین و اولویت‌بندی موضوعات راهبردی توسعه فضایی شهر با روش‌های مشارکت

4-1-5) تلفیق و تدوین خواسته‌ها، مأموریت‌ها و راهبردهای توسعه شهر (بیانیه مأموریت)

4-2) پیش‌بینی روندها و تصویرسازی آینده‌های ممکن شهر برحسب مؤلفه‌ها و موضوعات راهبردی

4-2-1) پیش‌بینی روندهای تغییرات اقلیمی به ويژه بارش و دما، مخاطرات طبیعی، تاب‌آوری و پایداری محیط‌زیست با تأکید بر منابع آب، هوا و خاک

4-2-2) پیش‌بینی احتمالات رشد و تحولات کمی جمعیت ساکن، جمعیت مهاجران ایرانی و غیر ایرانی، جابه‌جایی‌های درون‌شهری و ..

4-2-3) پیش‌بینی روند توسعه و نقش اقتصادی (نیروی کار، سرمایه‌گذاری، فناوری، درآمد بخش‌های مختلف اقتصادی، جایگاه اقتصادی در مقایسه با رقبا، بازارهای خاص، سهم بخش عمومی و خصوصی، واقعی سازی قیمت خدمات شهری، عوامل تأثیرگذار اقتصاد ملی، عوامل مؤثر بین‌المللی)

4-2-4) پیش‌بینی تقاضای فضا برای کاربری‌های مختلف

4-2-5) پیش‌بینی کمبود و نیازهای مسکن به تفکیک گروه‌های اجتماعی و اقتصادی

4-2-6) پیش‌بینی روند تحولات و سازمان‌یابی فضایی شهر

4-2-7) پیش‌بینی امکانات مالی و فنی شهرداری در آینده و امکانات افزایش درآمدها و تأمین اعتبارات عمرانی توسط سایر سازمان‌های مؤثر در عمران شهر (بودجه عمومی شهرداری‌ها به تفکیک اقلام با برجسته نمودن اداره اقتصادی شهر، بودجه عمومی سایر دستگاه‌های مؤثر، سرمایه‌گذاری خصوصی)

4-2-8) تلفیق مطالعات روندشناسی و تشخیص واگرایی‌ها و همگرایی روندهای مؤثر بر شهر

4-2-9) تصویرسازی آینده‌های ممکن شهر با مشارکت ذینفعان کلیدی

4-3)برنامه‌ریزی راهبردی توسعه فضایی شهر

4-3-1) تعیین اصول و نقشه راه (شالوده) توسعه و شکوفایی شهر اصفهان (مدل کلان مورد اجماع برای اصفهان)

4-3-2) تعیین اولیه محدوده و حریم شهر

4-3-3) تدوین مأموریت و چشم‌انداز بر اساس مشارکت ذینفعان کلیدی (بیانیه چشم‌انداز)

4-3-4) تدوین اهداف کلان و خرد توسعه فضایی شهر بر مبنای موضوعات راهبردی

4-3-5) تدوین راهبردها و سیاست‌ها بر مبنای اهداف و موضوعات راهبردی

4-3-6) ارائه نقشه سیاست‌گذاری و نقشه سازمان فضایی پیشنهادی محدوده و حریم شهرل

ه دوم طرح

5) ارائه طرح توسعه فضایی- کالبدی شهر

5-1) تعیین اولویت‌ها برای ارائه پیشنهاد بر اساس شناسایی مسائل فوری و اقدامات عاجل مورد نیاز برای چابک سازی

5-2) طراحی الگوهای ساختاری توسعه فضایی- کالبدی شهر بر مبنای نظام‌ها و موضوعات راهبردی بر اساس اولویت تعیین شده

5-2-1) تدقیق سازمان و ساختار فضایی- کالبدی شهر

5-2-2) الگوی ساختاری تقسیمات شهری (مناطق، نواحی و محلات)

5-2-3) الگوی ساختاری توزیع و استقرار جمعیت و گروه‌های اجتماعی

5-2-4) الگوی ساختاری تأمین مسکن و خدمات پشتیبان سکونت

5-2-5) الگوی ساختاری تأمین فضاهای کار و فعالیت و خدمات پشتیبان کار و فعالیت

5-2-6) الگوی ساختاری پهنه‌بندی استفاده از زمین

5-2-7) الگوی ساختاری شبکه تأسیسات و تجهیزات شهری

5-2-8) الگوی ساختاری شبکه فضای سبز و باز شهری

5-2-9) الگوی ساختاری نظام حمل‌ونقل ارتباطات

5-2-10) الگوی طراحی شهری، مناظر طبیعی و انسان‌ساخت شهر

5-2-11) الگوی ارتفاعی و ساختمانی

5-3) پهنه‌بندی و برنامه‌ریزی کاربری زمین و طرح‌های توسعه فضایی- کالبدی شهر و حریم بر اساس اولویت تعیین شده

5-3-1) تدقیق محدوده و حریم شهر

5-3-2) نظام تقسیمات شهری

5-3-3) طرح توزیع و استقرار جمعیت و گروه‌های اجتماعی

5-3-4) طرح تأمین مسکن و خدمات پشتیبان سکونت به تفکیک گروه‌های اجتماعی

5-3-5) طرح تأمین فضاهای کار و فعالیت و خدمات پشتیبان کار و فعالیت

5-3-6) پهنه‌بندی و کاربری زمین (نوع، مقیاس و تراکم) مشتمل بر کاربری‌های سازگار و ناسازگار

5-3-7) طرح شبکه تأسیسات و تجهیزات شهری

5-3-8) طرح شبکه فضاهای سبز و باز شهری

5-3-9) طرح توسعه نظام حمل‌ونقل و ارتباطات

5-3-10) پهنه‌بندی استفاده از اراضی حریم شهر با توجه به عرصه‌های طبیعی و مشخصات جغرافیایی اراضی مجاور شهر (تأثیرگذار و تأثیرپذیر)

5-3-11) نحوه مداخله در محدوده‌ها و محلات هدف بازآفرینی

5-4) تدوین ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری به تفکیک نوع و موقعیت پهنه‌های استفاده از زمین با تأکید دو اصل ارتقای کیفیت محیطی و جلوگیری از تخلفات ساختمانی

5-5) معرفی طرح‌ها و پروژه‌های (موضوعی و موضعی) توسعه فضایی شهر و تدوین شناسنامه و راهنمای تهیه آن‌ها

5-5-1) تدوین اصول راهنمای تهیه طرح‌های پایین‌دست شامل طرح تفصیلی، طرح‌های موضعی و موضوعی

5-5-2) معرفی طرح‌ها و پروژه‌های موضوعی و موضعی بر مبنای موضوعات راهبردی

5-5-3) اولویت‌بندی طرح‌های موضعی و موضوعی

5-6) ارزیابی و انطباق طرح‌های پیشنهادی توسعه فضایی- کالبدی با دستورکار

6) تدوین برنامه اجرا، نظارت و بازنگری

6-1) سازمان‌دهی و تقسیم کار کنشگران و ذینفعان (دولتی، خصوصی، عمومی و مردمی) برای اجرای برنامه، طرح‌ها و پروژه‌ها

6-2) طراحی نظام تأمین مالی پایدار تحقق طرح(نظام هزینه – درآمد) برحسب سهم ذینفعان کلیدی اجرای طرح

6-3) طراحی نظام پایش، ارزیابی، نظارت و کنترل تحقق طرح (ساختار، فرایندها، ابزارها، شاخص‌های تحقق و ارزیابی مستمر و دوره‌ای)

6-4) طراحی نظام مشارکت عمومی و مدیریت تعارض ذینفعان اجرای طرح توسعه شهری

6-5) طراحی نظام اجرایی پیگیری شکایات از اجرا یا عدم اجرای طرح در سطوح فردی، عمومی و سازمانی

6-6) تعیین مغایرت‌های اساسی و آستانه‌های مغایرت و نحوه بازنگری طرح در میان‌مدت

7) تهیه چارچوب و نظام پیشنهادی برای تهیه طرح تفصیلی

7-1) ارائه شرح خدمات پیشنهادی

7-2) تعیین نظام روش‌شناسی و روندکاری طرح تفصیلی

7-3) تعیین پهنه‌ها، محورها و کانون‌های ویژه    

منبع: «چارچـوب، راهنما و شـرح خدمـات تهیه طرح‌های جامع شـهری با نگرش و روش نویـن» (پیوسـت مصوبـه سـال ۱۴۰۰ شـورایعالی شهرسـازی و معمـاری)

1-6-اسناد خروجی طرح

اسناد خروجی طرح خروجی‌های نوشتاری و نقشه ای شامل اسناد اصلی و اسناد پشتیبان می شوند:

1-1-6-اسناد اصلی طرح

اسناد اصلی طرح آن دسته از اسنادی هستند که اساس طرح جامع به شمار میروند و قابلیت اجرایی دارند. این 

اسناد عبارتند از: 

1- سند برنامه راهبردی توسعه فضایی شهر (دستور کار) شامل: 

  • موضوعات راهبردی مسائل و ظرفیت‌های ویژه شهر؛
  • بیانیه مأموریت و چشم انداز؛
  • بیانیه اهداف
  • بیانیه راهبردها و سیاست‌ها؛
  • نقشه سیاست گذاری و نقشه سازمان فضایی پیشنهادی محدوده و حریم شهر

2- سند برنامه ها و طرح های توسعه فضایی شهر با تأکید بر ارائه راهکارهای حل مسائل و استفاده از  ظرفیت‌های ویژه شهر از جمله هویت و میراث شهری اقتصاد و مالیه شهری، اسکان غیر رسمی و  حاشیه نشینی فقر شهری و نابرابری فضایی اقتصاد مسکن و مستغلات باز آفرینی شهری حمل‌ونقل  و ترافیک با محوریت سیاست هماهنگی با کاربری زمین بحران‌ها و مخاطرات طبیعی آب و پدافند  غیر عامل شامل گزارش‌ها و نقشه‌های:

  • ساختار و سازمان فضایی کالبدی شهر؛
  • توزیع و استقرار جمعیت و گروه های اجتماعی به ویژه گروه های کم درآمد؛
  • توزیع و استقرار مراکز کار و فعالیت و اشتغال؛
  • تأمین مسکن خدمات و زیر ساخت های پشتیبان سکونت؛
  • حفاظت مؤلفه های محیط زیست و مواجهه با مخاطرات طبیعی و محیطی

3- سند طرح های توسعه کالبدی شهر شامل گزارش ها و نقشه های  تعیین محدوده و حریم شهر؛ 

  • الگو و نقشه تقسیمات شهری؛
  • برنامه و نقشه پهنه بندی و استفاده از زمین؛
  • الگوی جابه جایی، حرکت و حمل ونقل؛
  • الگوی طراحی شهری، مناظر طبیعی و انسان ساخت؛
  • الگوی ارتفاعی و ساختمانی؛
  • پهنه بندی استفاده از اراضی حریم شهر؛
  • نقشه و نحوه مداخله در محدودهها و محلات هدف بازآفرینی.

4- سند ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری به تفکیک نوع و موقعیت پهنه های استفاده از زمین؛

5- سند معرفی طرح‌ها و پروژه های موضوعی و موضعی ؛

6- سند برنامه اجرایی طرح‌ها و پروژه‌ها و نظارت بر تحقق آن‌ها؛

7- سند اساس طرح  و تعیین آستانه های مغایرت هریک

1-2-6- اسناد پشتیبان طرح

اسناد پشتیبان طرح آن دسته از اسنادی هستند که پیش نیاز دستیابی به اسناد اصلی به شمار میروند. این اسناد عبارتند از:

1-سند بررسی اسناد فرادست، قوانین و مقررات و آیین نامه های لازم الاجرا؛

2- اسناد گزارش تشخیص (شامل تشخیص و تحلیل مسائل و ظرفیت‌های نظام‌های نهگانه) و تلفیق مطالعات شهر و شهر-منطقه؛

3- سند پیش‌بینی روندها و آینده های ممکن شهر و تلفیق مطالعات روندشناسی (شامل پیش‌بینی جمعیت، اشتغال، نقش اقتصادی شهر، مسکن، میزان تقاضای فضا برای کاربری‌های مختلف و مانند آن‌ها)؛

4- سند مستندسازی مشارکت (شامل شناسایی و میزان مشارکت ذینفعان و همچنین کلیه رویه‌ها، فرآیندها، روش‌ها، جلسات مشارکتی و نحوه اعمال نظرات ذینفعان از آغاز تا پایان فرآیند تهیه  تصویب و اجرای طرح)